Zjara fil-facilita korrettiva ta’ Kordin.

Il-Hadd filghodu, u ghadni gej minn esperjenza mhux tas-soltu. Esperjenza li biex nghid id-dritt, emozzjonatni, u kif. Mhux wahda li ninsa malajr, ghax f’dan iz-zmien tas-sena kullhadd mohhu biex jifrah u jixxala, u facilment ninsew lil min hu wahdu. Jew marid. Jew inkella maqful gewwa kamra – ghaxar piedi bi tmienja, nisthajjilni bhal ma naghlqu ghasfur tal-bejt f’gabjetta.

Kollox beda xi gimgha w’nofs ilu meta rcevejt telefonata b’mistoqsija intriganti. Kienet habiba taghna, Bernardette, jew kif nghidula ahna, Benny.

“Tithajjar li kieku kellkhom iddoqqu il-Facilita’ Korrettiva ta Kordin? Ghal quddiesa tat-tmienja w’nofs ta filghodu?”

Kif stajt nghid le ghal esperjenza bhal dik? Ftehmt ma shabi l-muzicisti l-ohra, li hadu gost b’dik l-istedina nsolita. Naturalment ghamilna l-preparamenti biex naqtghu figura tajba, pero’ fuq kollox, permezz tal-muzika taghna nwasslu naqra ferh nisrani f’qalb dawn in-nies li spiccaw gewwa minhabba cirkostanzi xejn favorevoli..

Kien fis-sebgha w’nofs ta filghodu meta wasalna quddiem il-grada ewlenija tal-Facilita’, bini imponenti li tiskanta kif jghidu li xi hadd jista jahrab minn hemm gew.

Dak il-hin li konna dehlin ahna kien hemm prigunier li kien ser jerga lura ghall-liberta’ u l-imhabba tal-familja tieghu, li kienu qed jistennewh barra, bid-dmugh f’ghajnejhom.

Bi tbissima fuq wiccu qalli “Iva llum gejtu ddoqqu, ghax sejjer jien?” Il-gwardjan, wara li ghanqu wahda, taptaplu fuq daru u qallu li jekk irid, jista jerga jidhol. “M’ghandekx cans habib…m’ghandekx cans. Hadta l-lezzjoni”, qallu waqt li xengel rasu darba tnejn. Risposta ta qsim il-qalb.

Ghaddewna minn bieb elettroniku, u wara li ntlabna nnehhu mobiles, cwievet, id cards, wallets u kull ma kellu x’jaqsam xejn ma l-istrumenti, gejna moghtija locker u cavetta biex insakkru kollox.

Ergajna ghaddejna mic-‘checkpoint’ , u dritt ghal go kamra fejn assolutament kullhadd jigi ‘frisked’, jew iccekjat li ma ghandu xejn iktar fuqhu. Irgiel minn gwardjan ragel, u naturalment, it-tfajliet minn gwardjana mara fiha daqshiex. Intlabna nifthu kull pocket tal-basktijiet li kellna l-istrumenti fihom, u wara ‘check’ iehor, hrigna ghal gol-bitha li tifred il ‘guardhouse’ mill-‘main unit’.

Kien hawnhekk li hassejtni diehel f’dinja ohra. Il-‘main unit’ huwa bini enormi b’hitan wisghin hafna, u fuq barra il-bieb kien wiehed kbir, izda biex tidhol fil-qalba tac-celel kellna nghaddu minn bieb dejjaq u baxx hafna. M’hemmx ghalfejn nghidu li l-bieb kien tal-hadid, b’kull caccisa kwazi pied u katnazzi daqs hobza tan-nofs artal.

Wara passagg qasir iehor, dhalna ezattament fic-centru tal-facilita’. Fin-nofs ta din il-kamra tonda kien hemm tarag garigor tal-hadid, dejjaq immens, tiela l-fuq xi hames sulari, qisu molla lesta biex tispara. Fuq nett kien hemm xi hames jew sitt passaggi tal-hadid li jaghtu ghall blokok tal-prigunieri. Naturalment kien qieghed forma ta spiral biex attentat ta harba tiehu hin twil u jittiehdu mizuri fil-hin. Bibien zaghar hodor tal-hadid imlew dawn il passaggi sa gewwa nett.

Fuq il-media nisimghu hafna affarijiet koroh fuq dawn in-nies u fuq din il-facilita’. Nisimghu b’nies li ghandhom ic-cella bil-wallpaper, u purtieri, u stereos u mobile phones u mitt hag’ohra. Ir-rejalta hija ferm differenti meta tara b’ghajnejk. Xejn minn dawn l-affarijiet imsemmija. Kamra mizbugha b’zewg kuluri, sodda marbuta ma’ hajt bil-ktajjen, toilet miftuh ghal-vista ta kullhadd, sink tal-hadid u bicca pjanca li tintuza bhala skrivanija. Radios u forsi forsi TV? Iva. Mobiles? Insiha.

L-istess hames blokok kienu wkoll evidenti mal-livell taghna, maghluqin b’kull grada tal-hadid fiha sular. Wara xi tlieta minn dawn il gradi kien hemm nies jistriehu maghhom b’sigarett mixghul, waqt li ohra kienet qisa ‘mess-hall’, jew canteen. Hawnhekk, minhabba li l-hin kien ghadu bikri, diversi detenuti kienu ghadhom qeghdin jiehdu l-kolazzjoni taghhom.

L-istess detenuti kienu mid-dehra qeghdin diga jlestu ghall-ikla ta nofsinhar, u r-riha tfuh ta stuffat tal-fenek itektek bil-mod qataghli nifshi bl-aroma tieghu. Kullimkien madwar l-imwejjed stajt nara l-prigunieri jiccajtaw bejniethom fi stat ta ‘relax’ assolutament. Madwar din il-‘hub’ centrali kien hemm numru ta ‘posts’ tal-gwardjani, li minkejja li kienu jidhru dahkana u rilassati, kienu attenti ghal kull pass li konna qeghdin naghmlu bejn il-bieb iz-zghir u passagg kbir.

Hrigna minnu, ghal go passagg iehor li fuq iz-zewg nahat kellu twieqi zaghar inkwadrati bil-vireg tal-hadid, u numru kbir mizbugh tahtom. Kien hawnhekk li qalbi ghamlet tikk, hekk kif irrejalizzajt x’dinja zghira spiccaw fiha dawn l-isfortunati. (Nghidilhom sfortunati ghax hafna minnhom ma setghux jaghmlu mod iehor. Kien hemm min minnhom li qalli wkoll “Jien ahjar hawn gewwa. Kollox strutturat u kollox f’postu. Nibza li meta nohrog barra nerga naqa’ fin-nassa.”)

Kif hrigna minn dan il-passagg finali, kien jonqos dawk il hamsin metru ghal-kappella ta Kordin. Fuq iz-zewg nahat kien hemm il-btiehi kbar fejn id-detenuti jkunu jistghu jghaddu l-hin jilaghqu x-xemx, jew jilaghbu diversi tipi ta sports. Skond wiehed mill-prigunieri zaghzagh li offrilna daqqa t’id, ikun hemm kampjonati ma jispiccaw qatt tal-football. Juventus, Milan, Manchester United, Arsenal u bl-influss ricenti ta prigunieri b’fidi Musulmana, timijiet b’isem bhal Gabon u Eritrea.

Round wara round wara iehor. “M’ghandniex problem ta hin.” , qalli wiehed minnhom. “Hin ghandna kemm irridu biex naghmlu kampjonati twal kemm hemm bzonn. Bhalissa l-Juventus huma l-holders tac-Champions League taghna. Mhux bhal ta veru imma, xi tlieta ohra qlajna l-bierah.”

Staqsejtu jekk jarawx il-partiti flimkien. Irrispondieni li fit-tmienja kullhadd imsakkar fic-cella tieghu, u l-partiti kienu jigu segwiti permezz tar-radju. M’ghandhoms satellite, jew cable…

Dhalna fil-kappella, kbira mhux hazina u vera mzejna sabiha, bid-dekorazzjonijiet maghmulin kollha mid-detenuti, fil-workshops tal-facilita’. Anke l-Christmas Tree kienet ‘home-made’. Sigra l-gmiel taghha, imdawla tajjeb u mixghula, bhal ma kienu il-hafna ucuh tal-fidili li kienu qeghdin jirrispondu ghas-sejha tal-Mulej ghal-tlett kwarti flimkien. Tlett kwarti ta gabra u kalma f’dinja mharbta. Fejn jintnesa il-glied, is-serq, id-drogi, jew kull att iehor li wassal dawn in-nies f’dan il-post. Tlett kwarti ta komunikazzjoni mal-Mulej.

F’kemm ilni nghid, armajna l-apparat, ghamilna sound check, u stennejna lil Father Franco jaghtina il-‘go ahead’ biex nibdew. Sadanittant, il-kappella intliet sa ruh omma. Kont genwinament sorpriz bin-numru , specjalment zaghzagh, li attendew.

Ghazilna kanzunetti li generalment jafhom kullhadd. Bdejna b’Ningabru Insara. Qabizli d-dmugh f’ghajnejja hekk kif prattikament kullhadd beda jkanta maghna, hoss melodjuz ta rgiel fl-aqwa taghhom, b’sahhtu, sabih, u ta qsim il-qalb….xewqa ta partecipazzjoni ghal festa, li minkejja li kienu ser jaghmluha gewwa, kienet festa ta tama gdida.

Ikolli nammetti li ma nafx kif ghadda l-hin. Fr.Franco, ghamel omelija verament tajba, ‘Irridu nghidu li ppruvajna l-hazin, issa wasal iz-zmien li iva, nippruvaw it-tajjeb ukoll.’

L-ahhar innu kien wiehed mexxej. Tlabnihom icapcpu maghna, mal-muzika, u prattikament kullhadd dahal maghna. Spiccajna l-innu, u haga ta l-ghageb id-detenuti nfexxew icapcpu bis-sahha, applaws ta ringrazzjament sincier minn dawn in-nies li nisimghu hafna hazin fuqhom.

Ikolli nghid lihafna minn dan l-ghajdut huwa falz. Ghax rajna hafna hbiberija. U ghax fuq kollox rajna rispett. Hafna w’hafna rispett. Mid-detenuti lejn il-gwardjani. Lejn il-qassis. Lejn is-soru li animat il-quddiesa. Lejn xulxin. U lejna wkoll….

Wara li zarmajna kollox intfajna kollha f’kamra li sservi bhala kcina. Lestewlna pudina tal-hobz, u ktieli bil-mishun ghat-te’ u kafe’. Ahna quddiem il-kafe, daqshekk kmieni, prattikament indubu. Smajna diversi stejjer minghand numru ta detenuti.

Mhux ha niggudika jien, ghalkemm stajt nirrejalizza li kien hemm diversi nies li l-pieni taghhom hassejthom horox wisq…addirittura prigunieri li l-kawza taghhom lanqas biss tghaddi bhala att kriminali f’pajjizi ohrajn. L-istqarrija ta wiehed li gharafni kienet tal-biki.

Il-mishuta droga. Tlett kwarti tan-nies hemm gew kienu hemm minhabba akkuzi ta droga. Ecstasy, Kokaina , u l-ikbar numru taghhom fuq Cannabis. M’inix ha nidhol fil mertu jekk hux tajjeb jew le, imma nara li hemm bzonn edukazzjoni serja.

Dort naqra mal-prigunieri li gew ghal-kafe’ wara l-quddiesa…kollha bl-istess appell. “Ergghu ejjew doqqulna. Nixtiequ nergghu narawkhom maghna.”

Ma xtaqniex immorru lura daqshekk malajr, imma l-permess tal-hin taghna kien wasal biex jintemm. Hrigna minn Kordin b’dispjacir li ma stajniex nghaddu naqra iktar hin maghhom.

L-ghada tal-Milied ser ikun hemm l-isqof ta Malta li ser jiccelebra l-quddiesa mad-detenuti. Regghu staqsewna rridux immorru…

Kif tista tghid le?

2 thoughts on “Zjara fil-facilita korrettiva ta’ Kordin.

  1. Proset habib. Atriklu nteressanti. Jien ateu pero nammira u niehu pjacir nisma minn insara li jhaddnu onestament it-taghlim ta Kristu, ma jiggudikawx u jippruvaw jaghmlu bidla pozittiva fil-hajja ta haddiehor. B’mod specjali dawk li is-socjeta warrbithom ghal xi raguni jew ohra.

  2. Sewwa qed tghid Robert. Jekk hawn xi haga li ddejjaqni hija li bniedem jigi ggudikat, specjalment minghand nies li ma humiex f’pozizzjoni li jaghmlu dan.

    Jiena lanqas il-fatt li inti ateu ma ddejjaqni. Dik hija l-pozizzjoni tieghek, u ta’ dak mhux talli nifhmek, imma nirrispettak ukoll. Lanqas hsieb ma jghaddi minn mohhi li forsi ndawrek jew ninfluwenzak! 🙂

    Ghaddejt xi snin minn dik it-triq ukoll, u dejjem hassejt il-bzonn ta ghajnuna….dan l-ahhar, specjalment minhabba ta mard kroniku li ghandi, insib il-wens.

    Inselli ghalik. Paci!

    chris.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s